Tradycja Śmigusa Dyngusa na Podkarpaciu przypominała nawet kolędowanie. A kobiety były dumne, że zostały oblane. Dziś z tych tradycji pozostało tylko oblewanie się wodą.

Współcześnie Lany Poniedziałek kojarzy nam się z oblewaniem się nawzajem przez młodych, z zabawą. - Ale to nie była tylko zabawa. Woda miała moc oczyszczającą, więc chluśnięcie  wodą na kogoś, miało dodać mu sił witalnych. Natomiast, im bardziej była panna oblana, tym bardziej miała mieć powodzenie we wsi. Więc takie panny chodziły dumne po wsi zlane wodą od stóp do głów – opowiada Jacek Tejchma, etnograf.

Choć panny specjalnie nieprotestowane, gdy były polewane, to wolały uniknąć tego podczas snu. - Ideałem było zastać pannę śpiącą w łóżku i wtedy chlusnąć wodą. Dlatego panny wstawały bardzo wcześnie, by nie zostały zaskoczone w łóżku. Nikt się jednak nie obrażał - dodaje Jacek Tejchma.

Między innymi w okolicach Przykopu, funkcjonował zwyczaj, który dzisiaj jest już niemal całkowicie zapomniany. - Grupa dziewcząt czy małych dziewczynek chodziła po wsi, składała życzenia i w zamian dostawała kawałek kołacza czy placka. To coś zupełnie podobnego do Bożego Narodzenia, kiedy chodziło się po kolędzie – relacjonuje nasz rozmówca.

Jacek Tejchma również uważa, że współcześnie nikt już nie pamięta o dyngusowych tradycjach. - Mało kto na wsiach uprawia Dyngusa. Ta zabawa bardziej przeniosła się do miasta w formie, powiedziałbym, awangardowej, nawet szkodliwej.  Dostaje się też starszym osobom, a przecież nie o to chodziło w tej zabawie. Na Podhalu panny nawet topiono w strumieniach, wkładano je trzymając za ręce i nogi z całym odzieniem, namaczając kilkakrotnie. Zabawy i uciechy było wiele. Dziś tego już nie ma – podsumowuje etnograf.