W ostatnich dniach 2020 r. Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej wraz z Towarzystwem Wydawniczym „Historia Iagellonica” wydało książkę pt. „Muzea na wolnym powietrzu. Antycypacje”.

Obchodzony w  2019 r. jubileusz 60-lecia Muzeum i 40-lecia istnienia parku etnograficznego stał się okazją do rozważań o przyszłości muzeów na wolnym powietrzu. Treści zawarte w książce są więc identyfikacją i opisem dających się już zauważyć bądź antycypować uwarunkowań i konieczności stojących przed muzeami, w których eksponaty znajdują się na otwartej przestrzeni.

Dyrektor Muzeum Jacek Bardan pisze w „Punkcie wyjścia” – artykule wprowadzającym do publikacji: „Muzea na wolnym powietrzu, oprócz uwarunkowań wspólnych dla wszystkich instytucji muzealnych, muszą uwzględniać w swojej działalności dosyć rozległy i różnorodny zakres spraw w zasadzie im tylko właściwych. Należą do nich chociażby: ochrona krajobrazu otoczenia ekspozycji plenerowej, zagadnienia związane z urządzaniem zieleni, uprawami i hodowlą, bezpieczeństwem, upowszechnianiem, gromadzeniem zbiorów czy też kwestie konserwatorsko-budowlane.

Ta rozmaitość działań nadaje muzeom na wolnym powietrzu stosowny do tego zakresu potencjał rozwojowy; otwiera wyjątkowe możliwości kształtowania oferty muzealnej, urozmaicania kontaktów z odbiorcami oraz oddziaływania na otaczającą nas rzeczywistość. Zwracając się ku przyszłości, powinniśmy więc rozpoznać, jak będą się kształtowały te relacje w najbliższym i bardziej odległym czasie; jakie czekają nas zagrożenia, jakie szanse, jakie otwierają się perspektywy i kierunki zmian, jaką postawę mamy wobec tego przyjąć, czego się wystrzegać, a do czego dążyć”.

„Muzea na wolnym powietrzu. Antycypacje” to książka zbierająca głosy reprezentantów różnych środowisk związanych z działalnością muzeów i porządkująca je w trzech blokach tematycznych. Pierwszy zatytułowany „Muzeum wobec przemian” – pod redakcją dr hab. Katarzyny Barańskiej – umiejscawia instytucje tego rodzaju wśród metamorfoz współczesnego świata. Drugi – „Muzeum w otoczeniu” – który opieką naukową otoczyła dr hab. Monika Murzyn-Kupisz, wskazuje na bardzo rozległe i silne wzajemne relacje opisywanych placówek z przedsiębiorcami, samorządami i społecznością. Ostatni blok pt. „Muzeum a jego misja” zredagowany przez prof. dr. hab. Jana Święcha nakreśla możliwe kierunki rozwoju takich instytucji oraz ich powinności wobec współczesnych i następnych pokoleń.

Publikacja składająca się z 18 obszernych tekstów zawiera refleksje, obawy, projekty i marzenia przedstawicieli środowisk akademickich, muzealniczych, samorządowych itd. Od początku nowego, 2021 r., dostępna jest ona w muzealnym sklepiku oraz e-sklepiku na witrynie sklep.muzeumkolbuszowa.pl.

Książka została dofinansowana z subwencji naukowej Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.