Trudna operacja na S19. Obrót TBM

Na budowie drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe – Babica trwa jeden z najbardziej wymagających technicznie procesów – obrót o 180 stopni maszyny TBM, która po wykonaniu pierwszej nitki tunelu przygotowywana jest do rozpoczęcia drążenia nitki drugiej. To precyzyjna operacja logistyczno–inżynieryjna wykonywana z użyciem specjalistycznego systemu poduszek powietrznych Air Mover.

Przygotowanie przestrzeni do obrotu TBM

Cały proces obrotu maszyny podzielony został na etapy. W pierwszej kolejności konieczne było przygotowanie miejsca obrotu. Następnie TBM został podzielony na części. Najważniejszym etapem jest przeniesienie ogromnej tarczy drążącej, a ostatnim, transport zaplecza technicznego TBM (Gantry).

Pierwszy etap to przygotowania dedykowanej przestrzeni operacyjnej. Na placu budowy powstały betonowe płyty, kołyska odbiorcza oraz kołyski parkingowe, które zapewniają bezpieczne stanowiska dla poszczególnych elementów TBM. Wyznaczona została także trasa przejazdu dla Air Movera, tak aby umożliwić sprawne i kontrolowane manewry.

Aby możliwe było przeprowadzenie obrotu, maszyna TBM została rozdzielona na pięć kluczowych modułów. Najważniejszym z nich jest tarcza drążąca, obejmująca głowicę skrawającą oraz przednią i tylną część tarczy. Pozostałe elementy stanowią cztery bramownice zaplecza technicznego — Gantry 1, 2, 3 oraz 4 — zawierające systemy elektryczne, hydrauliczne i transportowe niezbędne do pracy maszyny. Każdy z tych komponentów jest przemieszczany indywidualnie.

Najbardziej spektakularną fazą operacji jest przeniesienie i obrócenie tarczy TBM. Zostaje ona umieszczona na urządzeniu Air Mover, które dzięki systemowi poduszek pneumatycznych unosi ją nad powierzchnię, redukując tarcie do minimum. Air Mover przesuwa się po jednolitej, cienkiej warstwie powietrza, które wydmuchiwane jest z poduszek pneumatycznych zainstalowanych pod Air Moverem. Pozwala to przesuwać elementy o masie liczonej w tysiącach ton przy niewielkiej sile uciągu. Operator kontroluje cztery strefy ciśnienia, dbając o idealne wyważenie tarczy podczas ruchu. Po wykonaniu obrotu tarcza zostaje ostrożnie opuszczona na przygotowane wcześniej podpory w nowym miejscu jej ustawienia.

Po przetransportowaniu tarczy Air Mover jest przebudowywany tak, aby mógł obsłużyć kolejne moduły. W nowej konfiguracji pozwala na przesuwanie bramownic, które stopniowo trafiają do kołyski startowej. Tam są poziomowane, ustawiane i przygotowywane do ponownego połączenia z tarczą TBM. Cały proces odbywa się pod stałym nadzorem technicznym.

Operacja obrotu TBM wymaga ciągłego monitoringu układu powietrza, kontroli szczelności przewodów oraz sprawdzania systemów bezpieczeństwa. W przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości możliwe jest natychmiastowe obniżenie ciśnienia, co pozwala bezpiecznie zatrzymać ładunek. To jeden z elementów zapewniających maksymalne bezpieczeństwo całego procesu.

W kulminacyjnym momencie zaawansowanych prac związanych z obrotem tarczy TBM na placu budowy pracuje około 110 osób. Są to zarówno wyspecjalizowani inżynierowie i operatorzy, jak i pracownicy fizyczni odpowiadający za przygotowanie terenu oraz obsługę maszyn.

Air Mover – system umożliwiający przenoszenie tysięcy ton

Serce operacji stanowi urządzenie Air Mover 2500 składające się z dziesięciu stalowych półkołysek montowanych w pięciu sekcjach. System może pracować w dwóch konfiguracjach — jednej przeznaczonej do podnoszenia tarczy TBM, drugiej do transportu gantries/bramownic TBM. Pod urządzeniem znajduje się osiemdziesiąt poduszek pneumatycznych o nośności 400 kN każda. W tej konfiguracji Air Mover osiąga udźwig maksymalny do 2700 ton przy transporcie tarczy i 605 ton przy przenoszeniu Gantry 1. System wyposażono w cztery kolektory powietrza o pięciu portach każdy, co zapewnia odpowiednią wydajność układu. Powietrze jest wydmuchiwane z poduszek pneumatycznych zainstalowanych pod AIR MOVEREM dzięki czemu możliwe jest podnoszenie i transportowanie elementów maszyny TBM.

To zaawansowana technologia, która w naszym regionie wykorzystywana jest na taką skalę po raz pierwszy. Jej działanie przypomina unoszenie maszyny na cienkiej warstwie powietrza – niemal jak „lewitacja” ważących setki ton komponentów.

Co dalej?

Po przetransportowaniu wszystkich elementów TBM do miejsc parkingowych, co planowane jest do końca lutego br., rozpocznie się szczegółowy przegląd maszyny, m.in.  łożyska głównego, przenośnika ślimakowego oraz samej głowicy skrawającej i osłony tylnej. Po ich zakończeniu tarcza TBM oraz zaplecze zostanie ustawione w kołysce startowej na portalu północnym a maszyna będzie przygotowywana do rozpoczęcia drążenia drugiej nawy tunelu dla jezdni prawej.